DBS Yürüme Sorunlarına Yardımcı Olur mu?

DBS yürüme sorunlarına bazı Parkinson hastalarında yardımcı olabilir. Özellikle hareket yavaşlığı, küçük adım, düşük yürüme hızı ve levodopaya duyarlı bazı aksiyel belirtilerde iyileşme görülebilir; ancak ileri denge kaybı ve ilaca dirençli donma gibi sorunlar daha öngörülemez yanıt verir.

DBS Yürüme Sorunlarını Nasıl Etkileyebilir?

DBS, Parkinson hastalığında hareket devrelerindeki anormal elektriksel aktiviteyi modüle eder. STN veya GPi stimülasyonu titreme, katılık ve bradikineziyi azaltırken bu motor iyileşmenin bir kısmı yürüme hızına ve adım uzunluğuna da yansıyabilir.

2026 yılında yayımlanan sistematik derlemede 19 DBS çalışması incelenmiş; yürüme hızı, adım ve stride uzunluğu, kadans ve çift destek süresi gibi ölçümlerde aktif stimülasyon altında iyileşmeler bildirilmiştir. Araştırmacılar çalışmalar arasındaki yöntem farklılıklarının sonuçların genellenmesini sınırladığını da vurgulamıştır.

DBS Yürüme Sorunlarında Kimlerde Daha Fazla Yardımcı Olabilir?

Parkinson’da ameliyat öncesi levodopa testi yalnızca genel motor yanıt için değil, yürüme beklentisini anlamak için de önemlidir. İlaçla belirgin düzelme gösteren küçük adım, yavaşlık ve rijiditeyle ilişkili yürüme sorunları DBS sonrasında daha öngörülebilir biçimde iyileşebilir.

Buna karşılık Parkinson’s Foundation, levodopa öncesinde düzelmeyen enerji, yürüyüş ve bazı aksiyel sorunların DBS ile de sınırlı yanıt verebileceğini belirtmektedir. İleri postüral instabilite, sık düşme ve bilişsel yükle artan yürüme sorunları ayrı değerlendirilmelidir.

DBS Sonrası Yürüme Neden Bazen Düzelmez?

Yürüme tek bir motor işlev değildir. Denge, görsel ipuçları, bilişsel dikkat, kas gücü, omurga ve eklem sorunları, periferik nöropati ve Parkinson’un aksiyel belirtileri birlikte yürüyüşü etkiler. DBS bu unsurların tümünü aynı anda düzeltmez.

Ayrıca hastalık ilerledikçe dopamin dışı sinir ağlarının etkisi artabilir. Bu nedenle el titremesi ve katılık belirgin düzelirken yürüme ve postüral sorunların daha sınırlı kalması mümkündür.

Prof. Dr. Erdinç Özek’in Klinik Değerlendirmesi

Prof. Dr. Erdinç Özek’e göre, DBS adaylığında “yürüme sorunu var” ifadesi tek başına yeterli değildir. Sorunun bradikinezi, freezing, denge kaybı veya ortopedik bir nedenden kaynaklanıp kaynaklanmadığı ayrılmalıdır. Ameliyat öncesi levodopa ile belirgin düzelme gösteren yürüme bileşenleri cerrahi beklentiyi daha gerçekçi kurmaya yardımcı olur.

Yürüme Değerlendirmesinden Programlamaya Hasta Yolculuğu

1. Yürüme hızı, adım uzunluğu, dönüşler, kalkma ve oturma klinik olarak değerlendirilir.
2. Levodopa açık ve kapalı dönemlerinde yürüme karşılaştırılır.
3. Donma ve düşme öyküsü ayrı kaydedilir.
4. DBS adaylığı için uygun hasta değerlendirmesi yapılır.
5. Ameliyat sonrası stimülasyon ayarları yürüme ve diğer motor belirtiler birlikte izlenerek düzenlenir.
6. Fizyoterapi ve egzersiz programı DBS sonrasında da sürdürülür.

Prof. Dr. Erdinç Özek’e göre, programlama yalnızca tremoru azaltacak şekilde değil, yürüme ve denge üzerindeki olası etkiler gözlenerek yapılmalıdır. Gerektiğinde frekans ve diğer stimülasyon parametreleri yeniden düzenlenebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

DBS yürümeyi tamamen normale döndürür mü?

Hayır. Bazı yürüme bileşenlerini iyileştirebilir ancak ileri denge ve freezing sorunları tamamen düzelmeyebilir.

DBS sonrası daha hızlı yürünür mü?

2026 sistematik derlemesinde aktif DBS altında yürüme hızı ve bazı adım parametrelerinde iyileşme bildirilmiştir.

Levodopayla düzelmeyen yürüme DBS ile düzelir mi?

Yarar daha sınırlı ve öngörülemezdir. Bu nedenle ameliyat öncesi levodopa yanıtı önemlidir.

DBS sonrası fizik tedavi gerekir mi?

Evet. Denge, kuvvet, stratejik yürüme ve donma yönetimi için rehabilitasyon DBS sonrasında da önem taşır.

Yürüme DBS’den sonra kötüleşebilir mi?

Bazı hastalarda stimülasyon ayarları veya hastalık ilerlemesi nedeniyle yürüme ve denge kötüleşebilir; ayarların yeniden değerlendirilmesi gerekir.

DBS, uygun Parkinson hastalarında yürümenin bazı ölçülebilir bileşenlerini iyileştirebilir; ancak yürüme beklentisi ameliyat öncesi semptom profiline göre kurulmalıdır.