Derin Beyin Stimülasyonu Ameliyatı Nasıl Yapılır?

Derin beyin stimülasyonu ameliyatı, hedef beyin bölgesine milimetrik doğrulukla elektrot yerleştirilmesi ve bu elektrotların cilt altından geçen kablolarla göğüs bölgesindeki pulse generatora bağlanması esasına dayanır. İşlem tek seansta veya birkaç aşamada tamamlanabilir.

Stimülasyonu Ameliyatı Öncesinde Nasıl Planlama Yapılır?

Mayo Clinic, DBS öncesinde MRI veya BT görüntüleriyle beynin haritalandığını ve elektrotların yerleştirileceği bölgenin belirlendiğini açıklamaktadır. Planlamada yalnız hedef koordinatı değil, damarlardan, ventriküllerden ve beyin yüzeyindeki kritik yapılardan kaçınan güvenli bir elektrot yolu da oluşturulur.

Hedef seçiminde hastanın tanısı ve baskın belirtileri dikkate alınır. Parkinson hastalığında STN veya GPi, tremorda VIM gibi farklı hedefler kullanılabilir. Bu nedenle aynı ameliyat tekniği kullanılsa bile elektrotun varış noktası hastaya göre değişir.

Stimülasyonu Ameliyatı Sırasında Elektrot Nasıl Yerleştirilir?

Klasik stereotaktik teknikte baş özel bir çerçeveyle sabitlenir. Kafa derisi lokal anesteziyle uyuşturulduktan sonra küçük bir kesi ve kafatasında burr hole adı verilen küçük bir açıklık oluşturulur. İnce DBS elektrodu daha önce planlanan yoldan hedef bölgeye ilerletilir.

Johns Hopkins, bazı merkezlerde mikroelektrot kaydının hedef bölgedeki sinir hücrelerinin karakteristik elektriksel aktivitesini dinlemek ve hedefi doğrulamak için kullanılabildiğini belirtmektedir. Uyanık teknikte ayrıca tremor, konuşma ve hareket yan etkileri test edilebilir.

Elektrot hedefe ulaştığında cerrahi ekip hem yarar sağlayan hem de yan etki oluşturan uyarı eşiklerini değerlendirebilir. Böylece kalıcı elektrotun hangi derinlikte ve hangi kontakların kullanılmasına elverişli konumda olduğu hakkında ek bilgi elde edilir. Uyuyarak yapılan cerrahide benzer doğrulama intraoperatif görüntüleme ve merkezde kullanılan nörofizyolojik yöntemlerle sağlanabilir.

Jeneratör ve Kablolar Nasıl Yerleştirilir?

Beyin elektrotları yerleştirildikten sonra uzatma kabloları cilt altından başın arka bölümünden boyuna ve göğüs bölgesine geçirilir. Pulse generator genellikle köprücük kemiğinin altında cilt altına açılan küçük bir cebe yerleştirilir.

Mayo Clinic bu aşamanın genel anestezi altında yapılabildiğini belirtmektedir. Elektrot, uzatma kablosu ve jeneratör birbirine bağlandıktan sonra bütün sistem cilt altında kalır.

Prof. Dr. Erdinç Özek’in Klinik Değerlendirmesi

Prof. Dr. Erdinç Özek’e göre, DBS cerrahisinin en kritik basamağı elektrotu yalnız anatomik olarak doğru hedefe ulaştırmak değil, güvenli bir trajektori üzerinden hedefin en uygun fonksiyonel bölümüne yerleştirmektir. Planlama ile intraoperatif doğrulama bu nedenle birbirini tamamlar.

Ameliyattan Programlamaya Hasta Yolculuğu

1. DBS adaylığı ve cerrahi hedef belirlenir.
2. MR/BT ile stereotaktik planlama yapılır.
3. Elektrotlar bir veya iki beyin yarım küresindeki hedeflere yerleştirilir.
4. Gerekirse mikroelektrot kaydı veya klinik test yapılır.
5. Pulse generator ve uzatma kabloları yerleştirilir.
6. İyileşme sonrasında DBS programlaması başlatılır.

Prof. Dr. Erdinç Özek’e göre, ameliyattan sonraki programlama cerrahinin devamı niteliğindedir; elektrot doğru yerde olsa bile hastaya uygun stimülasyon ayarlarının bulunması birkaç seans gerektirebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

DBS ameliyatında kafatası tamamen açılır mı?

Hayır. Elektrotlar kafatasında açılan küçük burr hole açıklıklarından yerleştirilir; klasik büyük kraniyotomi yapılmaz.

Hasta ameliyat sırasında uyanık olabilir mi?

Evet. Uyanık DBS sık kullanılan bir tekniktir; bazı hastalarda genel anestezi altında görüntüleme rehberli cerrahi de yapılabilir.

Elektrot iki tarafa birden mı takılır?

Belirtilerin dağılımına göre tek taraflı veya iki taraflı implantasyon yapılabilir.

Pil neden göğse yerleştirilir?

Jeneratörün cilt altında güvenli ve erişilebilir bir bölgede bulunması, elektrotlara uzatma kablosuyla bağlanması için göğüs altı sık kullanılan bölgedir.

DBS ne zaman açılır?

Çoğu merkezde yara iyileşmesi sonrasında programlama başlanır; kesin zaman merkez protokolüne göre değişir.

DBS ameliyatı görüntüleme, stereotaktik hedefleme, elektrot implantasyonu ve sonraki programlamanın birlikte yürütüldüğü çok aşamalı bir nöromodülasyon sürecidir.