DBS Sistemi Gerektiğinde Tamamen Çıkarılabilir mi?

DBS sistemi gerektiğinde tamamen çıkarılabilir. Ancak bu, tek bir parçayı sökme işlemi değildir; beynin içine yerleştirilen elektrotlar, cilt altındaki uzatma kabloları ve göğüs bölgesindeki jeneratör farklı cerrahi alanlarda bulunur. Tam çıkarma kararı neden çıkarılacağına ve sistemin hangi bölümünün etkilendiğine göre verilir.

DBS Sistemi Hangi Durumlarda Çıkarılabilir?

Enfeksiyon, ciltte yara açılması veya donanımın dışarı doğru erozyonu, cihaz arızası ve çok seçilmiş durumlarda tedavinin artık kullanılmaması çıkarma nedenleri arasındadır. Enfeksiyon yalnızca jeneratör çevresindeyse bazı durumlarda kısmi çıkarma yeterli olabilir; daha yaygın enfeksiyonlarda tam sistem çıkarılması gerekebilir.

2024 tarihli bir DBS enfeksiyon çalışmasında, saçlı deri enfeksiyonlarında etkilenen implant parçalarının çıkarılmasının yalnız debridmana göre daha düşük tekrar enfeksiyonu ile ilişkili olduğu bildirilmiştir. Başka çalışmalarda da ileri donanım enfeksiyonlarında tam eksplantasyon gerekebildiği gösterilmiştir.

Tam Çıkarma Sırasında Hangi Parçalar Alınır?

Tam sistem çıkarılması genellikle intrakraniyal elektrotların, baş-boyun boyunca ilerleyen uzatma kablolarının ve göğüs altında bulunan implantable pulse generatorun çıkarılmasını ifade eder. Her bileşenin çıkarılması farklı cerrahi kesiler gerektirebilir.

Beyin elektrodu yıllardır yerindeyse elektrot yolu çevresinde sınırlı doku reaksiyonu oluşmuş olabilir. Bu nedenle elektrot çıkarılması, jeneratör değişimi kadar basit bir işlem değildir ve kanama, enfeksiyon ve doku hasarı gibi cerrahi riskler ayrıca değerlendirilir.

Çıkarma planı yapılırken ameliyat öncesi görüntüleme, mevcut elektrot rotası ve önceki cerrahi kesiler gözden geçirilir. Özellikle kafa derisinde enfeksiyon veya erozyon varsa, sağlıklı ve enfekte dokunun sınırını belirlemek sonraki yara iyileşmesi açısından önemlidir. Gerektiğinde plastik cerrahi veya enfeksiyon hastalıkları desteği de planlamaya eklenebilir.

DBS Sistemi Çıkarılırsa Belirtiler Geri Döner mi?

Çoğu hastada evet. DBS Parkinson hastalığını ortadan kaldırmaz; stimülasyon açıkken belirli motor devreleri modüle eder. Sistem çıkarıldığında veya kapatıldığında tremor, rijidite, bradikinezi ya da diskinezi gibi daha önce kontrol edilen belirtiler yeniden belirginleşebilir.

Bu nedenle enfeksiyon nedeniyle sistemin çıkarılması gerekirse, geçici dönemde ilaç tedavisi yeniden düzenlenebilir. Enfeksiyon tamamen temizlendikten sonra uygun hastalarda yeniden implantasyon ayrıca değerlendirilebilir.

Prof. Dr. Erdinç Özek’in Klinik Değerlendirmesi

Prof. Dr. Erdinç Özek’e göre, DBS sistemini çıkarma kararı yalnızca teknik bir karar değildir. Hastanın sistemden ne kadar fayda gördüğü, enfeksiyonun yaygınlığı, elektrotların ne kadar süredir yerinde olduğu ve yeniden implantasyon olasılığı birlikte değerlendirilmelidir.

Çıkarma Kararından Sonraki Hasta Yolculuğu

1. Çıkarma nedeninin enfeksiyon, arıza veya başka bir durum olup olmadığı belirlenir.
2. Sistemin hangi parçalarının etkilenmiş olduğu görüntüleme ve muayene ile değerlendirilir.
3. Tam veya kısmi çıkarma planı oluşturulur.
4. DBS kesilecekse Parkinson ilaçları yeniden düzenlenir.
5. Enfeksiyon varsa mikrobiyolojik örnekleme ve uygun tedavi uygulanır.
6. Gerekirse ilerleyen dönemde DBS yeniden implantasyonu değerlendirilir.

Prof. Dr. Erdinç Özek’e göre, özellikle enfeksiyon nedeniyle çıkarma gerektiğinde amaç yalnızca cihazı almak değil, enfeksiyonu tamamen kontrol altına alırken hastanın motor durumunu da güvenli biçimde yönetmektir.

Sıkça Sorulan Sorular

DBS elektrotları tamamen çıkarılabilir mi?

Evet. Gerektiğinde çıkarılabilir; ancak çıkarma ayrı bir beyin cerrahisi işlemidir ve riskleri vardır.

Sadece pil çıkarılıp elektrotlar bırakılabilir mi?

Bazı durumlarda mümkündür. Karar enfeksiyon veya arızanın hangi bileşende olduğuna göre verilir.

Sistem çıkarıldıktan sonra tekrar takılabilir mi?

Enfeksiyon tamamen iyileştikten ve hasta hâlâ uygun aday olduktan sonra yeniden implantasyon değerlendirilebilir.

DBS çıkarılınca belirtiler hemen geri gelir mi?

DBS’ye duyarlı motor belirtiler kısa süre içinde yeniden belirginleşebilir; hız hastaya ve belirtiye göre değişir.

Pil değişimi sistemin tamamen çıkarılması mıdır?

Hayır. Pil değişiminde genellikle beyin elektrotları ve uzatma kabloları yerinde bırakılır.

DBS sisteminin tamamen çıkarılması mümkündür; ancak bunun hangi durumda gerekli olduğu ve ne kadarının çıkarılacağı kişiye özel cerrahi değerlendirmeyle belirlenir.