Uyanık DBS ile Uyuyarak Yapılan DBS Arasında Ne Fark Vardır?

Uyanık DBS ile uyuyarak yapılan DBS’nin temel farkı, elektrot yerleştirme sırasında hastanın bilinç durumu ve hedefin nasıl doğrulandığıdır. Uyanık teknikte klinik ve nörofizyolojik testler öne çıkarken, uyuyarak teknikte genel anestezi ve intraoperatif görüntüleme daha belirgindir.

Uyanık DBS ile Uyuyarak DBS’nin Temel Farkları Nelerdir?

Uyanık teknikte hasta kafa derisi lokal anesteziyle uyuşturulduktan sonra belirli cerrahi aşamalarda komutları takip edebilir. Mikroelektrot kaydı yapılacaksa hedef çekirdeğin elektriksel aktivitesi değerlendirilir; test stimülasyonu sırasında tremor, hareket ve yan etkiler gözlenebilir.

Uyuyarak yapılan cerrahide hasta genel anestezi altındadır. Hedef anatomisi ameliyat öncesi görüntülemeyle planlanır ve elektrot konumu intraoperatif CT/MRI veya merkezin kullandığı navigasyon yöntemleriyle doğrulanır.

Uyanık DBS Sonuçları Uyuyarak DBS’den Daha mı İyidir?

Güncel veriler belirgin bir üstünlük göstermemektedir. 2025 tarihli sistematik derleme ve meta-analizde 28 çalışma değerlendirilmiş; motor iyileşme, levodopa eşdeğer günlük doz, depresyon, biliş ve yaşam kalitesi açısından uyanık ve uyuyarak teknikler arasında anlamlı fark bulunmamıştır.

Aynı meta-analizde kanama, enfeksiyon ve stimülasyonla ilişkili komplikasyon oranları da genel olarak benzer bulunmuştur. Bu sonuçlar, uygun altyapıyla uyuyarak DBS’nin uyanık yaklaşıma geçerli bir alternatif olabileceğini desteklemektedir.

Hangi Hastada Hangi Yöntem Daha Uygun Olabilir?

• İyi kooperasyon ve düşük kaygı: Uyanık yaklaşım rahat uygulanabilir.
• Yoğun kaygı veya uzun süre sabit kalamama: Uyuyarak teknik daha uygun olabilir.
• İntraoperatif klinik test ihtiyacı: Uyanık teknik avantaj sağlayabilir.
• Gelişmiş intraoperatif görüntüleme altyapısı: Uyuyarak teknik için güçlü destek sağlar.
• Anestezi riski: Genel sağlık durumu yöntemin seçiminde dikkate alınır.

Prof. Dr. Erdinç Özek’in Klinik Değerlendirmesi

Prof. Dr. Erdinç Özek’e göre, uyanık ve uyuyarak teknikler arasında seçim yapılırken ‘hangisi daha modern?’ sorusundan çok, hangi yöntemin o hastada güvenli hedef doğrulaması sağlayacağına bakılmalıdır. Cerrahi ekip hangi teknikle daha tutarlı ve doğru sonuç elde ediyorsa bu deneyim önemlidir.

Yöntem Seçiminden Programlamaya Hasta Yolculuğu

1. Anestezi riski ve kaygı düzeyi değerlendirilir.
2. MR/BT ile hedef ve trajektori planlanır.
3. Uyanık teknikte nörofizyolojik ve klinik test planı yapılır.
4. Uyuyarak teknikte intraoperatif görüntüleme doğrulaması planlanır.
5. Elektrotlar yerleştirilir ve jeneratör bağlantısı tamamlanır.
6. İyileşme sonrası DBS programlaması her iki yöntemde de kişiye özel yapılır.

Prof. Dr. Erdinç Özek’e göre, hastanın ameliyatta uyanık veya uyuyor olması, tek başına uzun dönem başarıyı belirlemez; hedef seçimi, elektrot konumu ve programlama daha belirleyici unsurlardır.

Sıkça Sorulan Sorular

Uyanık cerrahi daha doğru mudur?

Klinik test ve mikroelektrot kaydı avantaj sağlayabilir; ancak görüntüleme rehberli uyuyarak DBS’de de yüksek doğruluk elde edilebilir.

Uyuyarak DBS daha güvenli midir?

Güncel meta-analizlerde genel komplikasyon oranları benzer bulunmuştur.

Uyanık teknikte hasta bütün ameliyat boyunca uyanık mı kalır?

Hayır. Sedasyon kullanılabilir ve yalnız gerekli test aşamalarında hasta daha uyanık tutulabilir.

Uyuyarak teknikte hedef nasıl doğrulanır?

İntraoperatif CT, MRI veya başka navigasyon ve görüntüleme yöntemleriyle elektrot konumu kontrol edilir.

Hangi yöntem daha konforludur?

Genel anestezi altında yapılan yöntem çoğu hasta için psikolojik ve fiziksel açıdan daha konforlu olabilir; ancak seçim kişiye özeldir.

Uyanık ve uyuyarak DBS arasında tek bir üstün yöntem yoktur; doğru yaklaşım hasta özellikleri ve merkezin deneyimine göre seçilir.