📌 Kısaca Bilmeniz Gerekenler
- DBS hastaları uçak yolculuğu yapabilir; asıl dikkat edilmesi gereken nokta güvenlik kontrolündeki elektromanyetik cihazlardır.
- Medtronic, havaalanı güvenlik kapısından geçmeden önce cihaz kimlik kartının gösterilmesini ve mümkünse elle arama istenmesini önerir.
- Metal dedektöründen geçmek zorunlu olursa kapının ortasından normal hızla geçilmeli, kapının içinde beklenmemeli veya yaslanılmamalıdır.
- El tipi güvenlik dedektörü doğrudan göğüsteki nörostimülatörün üzerinde uzun süre tutulmamalıdır. Üreticiye göre güvenlik cihazları bazı sistemlerde stimülasyonu geçici olarak değiştirebilir veya cihazı kapatabilir.
Beyin Pili olan kişiler genel olarak havaalanı güvenlik kontrolünden geçebilir ve uçakla seyahat edebilir. Ancak metal dedektörü ve bazı güvenlik sistemleri DBS cihazıyla geçici elektromanyetik etkileşim oluşturabileceği için cihaz kimlik kartını göstermek ve güvenlik görevlisinden uygun tarama yöntemi istemek gerekir.
Havaalanındaki Metal Dedektörü DBS Cihazını Etkileyebilir mi?
Derin beyin stimülasyonu sistemi beyin içindeki elektrotlar, uzatma kabloları ve çoğunlukla göğüs bölgesine yerleştirilen nörostimülatörden oluşur. Metal içeren bu parçalar güvenlik kapısının alarm vermesine neden olabilir.
Medtronic, havaalanı ve mağaza girişlerindeki bazı güvenlik kapılarının stimülasyonu artırabileceğini veya nörostimülatörü kapatabileceğini belirtmektedir. Boston Scientific de güçlü elektromanyetik alanların stimülasyonu geçici olarak değiştirebileceğini veya cihazın kapanmasına yol açabileceğini bildirmektedir.
Bu nedenle üreticiler güvenlik kapısından mümkünse alternatif yöntemle geçilmesini önerir. Kapıdan geçmek zorunluysa merkezden normal yürüyüş hızında geçmek, kapının içinde durmamak ve dedektöre yaslanmamak önemlidir. Temel amaç elektromanyetik alanda kalınan süreyi mümkün olduğunca kısa tutmaktır.
| Güvenlik Yöntemi | DBS Açısından Yaklaşım | Dikkat Edilecek Nokta |
|---|---|---|
| Yürüyerek geçilen metal dedektörü | Mümkünse alternatif tarama istenir. | Geçilecekse ortadan normal hızla geçilir, içeride beklenmez. |
| El tipi metal dedektörü | Kullanılabilir ancak implant üzerinde uzun süre tutulmamalıdır. | Göğüsteki jeneratör bölgesi hızlı geçilmelidir. |
| Elle arama / pat-down | Üreticilerin sıklıkla önerdiği alternatiftir. | Önceden cihaz bulunduğu söylenir. |
| Vücut tarayıcı | Ülke ve cihaz tipine göre prosedür değişebilir. | DBS üreticisinin hasta kılavuzu esas alınmalıdır. |
Güvenlik Görevlisine Ne Söylenmeli?
Kontrole girmeden önce güvenlik görevlisine vücudunuzda implante nörostimülatör bulunduğunu söylemek en pratik adımdır. Medtronic ve Abbott, hastaların cihaz kimlik kartını seyahat sırasında yanlarında taşımasını ve güvenlik personeline göstermesini önermektedir.
Kimlik kartı cihazın marka ve model bilgisini, implant türünü ve gerektiğinde üreticinin iletişim bilgilerini gösterebilir. Bu kart güvenlik görevlisinin “metal alarmı neden verdi?” sorusunu hızlı biçimde açıklamaya yardımcı olur. Kartın telefon fotoğrafı yerine fiziksel aslını taşımak daha güvenlidir.
Amerika Birleşik Devletleri’nde TSA, vücutta dahili tıbbi cihaz bulunan yolcuların güvenlik görevlisini önceden bilgilendirmesini ve gerektiğinde alternatif tarama yöntemlerinin kullanılabileceğini belirtmektedir. Türkiye’deki havalimanlarında da güvenlik prosedürü havalimanı ve kullanılan sisteme göre değişebileceğinden, kimlik kartını göstermek ve implante cihazı açıkça belirtmek en güvenli yaklaşımdır.
- “Vücudumda implante DBS nörostimülatörü var.”
- Cihaz kimlik kartını gösterin.
- Mümkünse elle arama veya uygun alternatif tarama isteyin.
- El tipi dedektör kullanılacaksa göğüsteki jeneratörün üzerinde uzun süre tutulmamasını söyleyin.
El Tipi Metal Dedektörü Kullanılırsa Ne Yapılmalı?
El tipi güvenlik dedektörü implantın doğrudan üzerinde uzun süre tutulmamalıdır. Medtronic, güvenlik görevlisinden dedektörü nörostimülatörün üzerinde bekletmemesini istemeyi önerir. Birleşik Krallık’ın resmi tıbbi cihaz güvenliği rehberi de el tipi dedektörlerin implante cihazlara çok yaklaştırılmaması ve maruziyetin kısa tutulması gerektiğini belirtmektedir.
Göğüsteki jeneratörün tam yerini güvenlik görevlisine önceden göstermek bu nedenle yararlıdır. El tipi cihaz vücudun diğer bölgelerinde kullanılabilir; asıl amaç güçlü elektromanyetik alanın nörostimülatörün üzerinde gereğinden uzun tutulmasını engellemektir.
Abbott DBS hasta bilgilendirmesinde de havaalanı metal dedektörlerinin sistemi etkileyebileceği, zorunlu geçişte cihazın kapatılması ve kontrolden sonra durumunun hasta kontrol cihazıyla doğrulanması önerilmektedir. Ancak cihazı kapatma gerekliliği marka ve modele göre farklı olabileceği için her hasta kendi üretici kılavuzunu esas almalıdır.
Güvenlik Kontrolünden Sonra Cihaz Kontrol Edilmeli mi?
Özellikle metal kapıdan geçildiğinde veya güçlü bir güvenlik dedektörü jeneratörün yakınında kullanıldığında cihazın çalışmaya devam edip etmediğini kontrol etmek yararlı olabilir. Hasta kontrol cihazı veya kumanda üzerinden stimülasyonun açık olup olmadığı görülebilen sistemlerde bu kontrol birkaç saniye içinde yapılabilir.
Medtronic, bazı güvenlik kapılarının nörostimülatörü kapatabileceğini belirtmektedir. Boston Scientific ise güçlü elektromanyetik alan sonrası cihaz kendiliğinden kapanırsa alandan uzaklaşmayı ve stimülasyon durumunu kumandayla kontrol etmeyi önermektedir.
Güvenlik noktasından sonra titreme, sertlik veya daha önce stimülasyonla kontrol edilen belirtilerde ani geri dönüş olursa cihazın durumu kontrol edilmelidir. Stimülasyon kapalı görünüyorsa hastanın kendisine izin verilen yöntemle cihazı yeniden açması veya tedavi ekibiyle iletişime geçmesi gerekebilir.
Uçağa Binmek DBS Cihazına Zarar Verir mi?
Uçuşun kendisi DBS sistemi için rutin olarak yasaklanan bir durum değildir. Boston Scientific hasta materyalinde DBS sistemiyle seyahat edilebileceği açıkça belirtilmektedir. Parkinson’s Foundation da DBS hastalarında havaalanı metal dedektörünün alarm verebileceğini, ancak çoğu havalimanının tıbbi cihaz taşıyan yolcular için alternatif güvenlik prosedürleri uyguladığını bildirmektedir.
Asıl dikkat edilmesi gereken konu uçuş değil; seyahat sırasında kontrol cihazı, şarj cihazı ve kimlik kartının erişilebilir olmasıdır. Şarj edilebilir sistem kullanan hastalar şarj ünitesini, adaptörünü ve hasta kumandasını mümkünse el bagajında taşımalıdır. Böylece bagaj kaybında cihaz yönetimi aksatılmaz.
Uzun seyahatlerde Parkinson belirtileri için kullanılan ilaçların saat düzeni de önemlidir. Saat dilimi değişecekse ilaç programı önceden nöroloji ekibiyle planlanabilir. Bu konu güvenlik cihazından bağımsızdır ancak yolculuk sırasında motor belirtilerin kontrolünü etkileyebilir.
Prof. Dr. Erdinç Özek’ın Klinik Değerlendirmesi
Havaalanı güvenliğinde en doğru yaklaşım, DBS sistemini gizlemeye çalışmak değil, kontrol başlamadan önce açıkça bildirmektir. Prof. Dr. Erdinç Özek’a göre, cihaz kimlik kartı her seyahatte pasaport kadar erişilebilir bir yerde tutulmalıdır. Güvenlik kapısından zorunlu geçiş gerekiyorsa kapının içinde beklememek ve el tipi dedektörün göğüsteki jeneratör üzerinde uzun süre tutulmasına izin vermemek önemlidir. Markalar arasında güvenlik talimatları farklılaşabildiği için hastanın kendi cihazına ait üretici kılavuzu esas alınmalıdır. Kontrolden sonra ani tremor, sertlik veya başka motor belirtiler geri dönerse stimülasyonun açık olup olmadığı hasta kumandasından kontrol edilmelidir. Yolculuk öncesi pil seviyesi ve şarj ekipmanının hazır olması da pratik açıdan önem taşır.
Havaalanına Gitmeden Önce Hasta Ne Hazırlamalı?
Prof. Dr. Erdinç Özek’a göre, seyahatten önce kısa bir cihaz kontrolü yapmak gereksiz stresi azaltır. Hastanın cihazın açık olduğunu, şarj edilebilir sistemde yeterli batarya bulunduğunu ve kumandanın çalıştığını doğrulaması yararlı olur. Cihaz kartı ve tedavi ekibinin iletişim bilgileri de el bagajında bulunmalıdır.
- DBS cihaz kimlik kartını yanınıza alın.
- Hasta kumandasını ve gerekiyorsa şarj cihazını el bagajına koyun.
- Güvenlik görevlisine kontrol başlamadan önce implante nörostimülatörünüz olduğunu söyleyin.
- Üretici kılavuzunuz öneriyorsa elle arama veya alternatif tarama talep edin.
- Metal kapıdan geçmek zorundaysanız ortadan normal hızla geçin ve kapının içinde durmayın.
- Kontrolden sonra stimülasyon durumunu kumandadan kontrol edin.
Sıkça Sorulan Sorular
Beyin pili havaalanında alarm verir mi?
Verebilir. DBS sisteminin metal parçaları güvenlik kapısında alarm oluşturabilir. Bu nedenle cihaz kimlik kartını güvenlik görevlisine kontrol öncesinde göstermek yararlıdır.
Metal dedektörü DBS cihazını kapatabilir mi?
Bazı sistemlerde geçici elektromanyetik etkileşim mümkün olabilir. Medtronic, bazı güvenlik kapılarının stimülasyonu artırabileceğini veya nörostimülatörü kapatabileceğini belirtmektedir. Bu nedenle üretici talimatına uyulmalıdır.
Havaalanında elle arama istemek mümkün mü?
Birçok havalimanında implante tıbbi cihazı olan yolcular için alternatif güvenlik taraması uygulanabilir. Medtronic özellikle cihaz kimlik kartını gösterip elle arama istenmesini önermektedir. Yerel güvenlik prosedürü ülkeye ve havalimanına göre değişebilir.
El tipi dedektör göğüsteki pilin üzerinden geçirilebilir mi?
Uzun süre doğrudan jeneratör üzerinde tutulmamalıdır. Güvenlik görevlisine implantın yerini söylemek ve dedektörün bu bölgede hızlı kullanılması gerektiğini belirtmek uygundur.
Uçağa binmeden önce DBS kapatılmalı mı?
Uçuşun kendisi için bütün DBS sistemlerinde geçerli bir kapatma kuralı yoktur. Güvenlik kontrolünde ise bazı üreticiler belirli durumlarda cihazın kapatılmasını önerebilir. Hastanın kendi cihazının hasta kılavuzu esas alınmalıdır.
DBS kumandası valize verilir mi?
Mümkünse hasta kumandası ve şarj ekipmanları el bagajında taşınmalıdır. Böylece bagaj gecikmesi veya kaybı durumunda stimülasyon kontrolü ve şarj işlemi aksatılmaz.
Sonuç
Beyin Pili olan kişiler havaalanı güvenliğinden geçebilir ve uçakla seyahat edebilir. En güvenli yaklaşım cihaz kimlik kartını göstermek, mümkünse alternatif tarama istemek, metal dedektöründe beklememek ve el tipi tarayıcıyı nörostimülatör üzerinde uzun süre tutturmamaktır. Güvenlik sonrasında cihazın açık olduğunun kontrol edilmesi de yararlı olabilir.
Bu içerik genel sağlık bilgilendirmesi amacı taşır; kişisel cihaz güvenliği için kullanılan DBS sisteminin üretici kılavuzu ve tedavi ekibinin önerileri esas alınmalıdır.
Kaynaklar
- Medtronic — “DBS and an active life: Security devices and metal detectors” — medtronic.com
- Medtronic — “Frequently Asked Questions: Deep Brain Stimulation for Parkinson’s Disease” — medtronic.com
- Boston Scientific — “Using household appliances and tools: Understanding electromagnetic safety” — bostonscientific.com
- Abbott — “Get Answers About Your DBS System” — abbott.com
- Parkinson’s Foundation — “Surgical Options: A Treatment Guide to Parkinson’s” — parkinson.org
- UK Government — “Medical devices: sources of electromagnetic interference – Airport security” — gov.uk
- Transportation Security Administration — “Disabilities and Medical Conditions: Implants & Internal Medical Devices” — tsa.gov

