Modern nöroşirürjinin en ileri disiplinlerinden biri olan endoskopik kafa tabanı cerrahisi, beyin tabanındaki karmaşık lezyonlara kafa tasını açmadan, doğal yollarla (burun delikleri) ulaşılmasını sağlar.
Endoskopik Kafa Tabanı Cerrahisi Nedir?
Bu yöntem, “transnazal transsfenoidal” yaklaşım olarak adlandırılan, burun boşluğundan girilerek kafa tabanına ulaşılması ilkesine dayanır. Klasik açık ameliyatların aksine beyin dokusunu ekarte etmeye gerek duyulmaz.
Minimal İnvaziv Yaklaşım ve Teknolojik Altyapı
Yüksek çözünürlüklü 4K endoskoplar, cerraha geniş bir görüş açısı sunar. Ameliyat sırasında kullanılan nöronavigasyon cihazları, cerrahın beynin derinliklerinde milimetrik hassasiyetle ilerlemesine yardımcı olarak hata payını minimuma indirir.
Endoskopik Yöntemle Tedavi Edilen Hastalıklar
Kafa tabanı cerrahisi, kafa tabanının karmaşık anatomisi nedeniyle çok çeşitli patolojileri kapsar.
Hipofiz Adenomları: En sık uygulanan alanlardan biridir; hormonal dengesizliklere veya görme kaybına yol açan kitlelerin çıkarılmasını sağlar.
Kraniyofarenjiyomlar: Özellikle çocuklarda ve genç yetişkinlerde görülen, kistik yapılı kompleks tümörlerdir.
BOS Fistülü Onarımı: Kafa travması veya cerrahi sonrası gelişen, burundan beyin omurilik sıvısı gelmesi durumunun onarımı.
Menenjiyom ve Kordoma: Kafa tabanının kemik ve zar yapılarından kaynaklanan kitleler.
Endoskopik ve Klasik Cerrahinin Karşılaştırılması
| Özellik | Endoskopik Yaklaşım | Klasik (Açık) Cerrahi |
| Kesi Bölgesi | Burun içi (Görünür kesi yok) | Kafa derisi ve kemik açılışı |
| Beyin Dokusu Teması | Minimum (Alttan yaklaşım) | Beynin ekarte edilmesi gerekebilir |
| Hastanede Yatış | 2 – 3 Gün | 5 – 7 Gün |
| İyileşme Süresi | Hızlı (1-2 hafta) | Daha uzun (4-6 hafta) |
Prof. Dr. Erdinç Özek’ten Tavsiyeler
“Endoskopik kafa tabanı cerrahisinde başarı, sadece tümörü çıkarmak değil, hipofiz bezi fonksiyonlarını ve koku alma gibi yaşam kalitesini etkileyen duyuları korumaktır. Özellikle hipofiz tümörlerinde ameliyat öncesi ve sonrası endokrinolojik takip, cerrahi kadar değerlidir. Hastalarımıza en büyük tavsiyem; kafa tabanı cerrahisinin bir ekip işi olduğunu (Nöroşirürji ve KBB iş birliği) unutmamalarıdır.”
Klinik Deneyimler ve Vaka Örneği
Anonim Vaka Analizi: 45 yaşında erkek hasta, ani başlayan görme alanı daralması ve şiddetli baş ağrısı ile başvurdu. Tetkiklerde optik sinirlere (görme siniri) baskı yapan 3 cm’lik dev hipofiz adenomu saptandı. Prof. Dr. Erdinç Özek tarafından gerçekleştirilen endoskopik endonazal operasyon ile tümör, görme sinirleri tamamen rahatlatılarak boşaltıldı. Ameliyatın 12. saatinde görme kaybı düzelmeye başlayan hasta, burun dışından hiçbir kesi izi olmadan 3. gününde taburcu edildi.
Ameliyat Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler
Endoskopik cerrahi sonrası burun içi mukoza iyileşmesi kritik bir süreçtir.
Basınç Kontrolü: İlk birkaç hafta ağır kaldırmaktan, şiddetli hapşırmaktan veya sümkürmekten kaçınılmalıdır.
Burun Bakımı: Hekim tarafından önerilen özel solüsyonlarla burun içi pansuman ve temizlik aksatılmamalıdır.
Takip: Hormonal denge ve tümör nüksü açısından düzenli MR ve kan tahlilleri periyodik olarak devam eder.
Sıkça Sorulan Sorular
Ameliyat sırasında kafa tası açılıyor mu?
Hayır, endoskopik kafa tabanı cerrahisinde kafa tasında herhangi bir kemik kesisi yapılmaz; tüm işlem burun deliklerinden girilerek doğal kanallar üzerinden gerçekleştirilir.
Burundan beyin ameliyatı sonrası koku kaybı yaşanır mı?
Modern tekniklerde koku alma sinirlerinin bulunduğu bölge korunmaya çalışılır; genellikle geçici bir koku azalması yaşansa da iyileşme süreciyle birlikte koku duyusu çoğunlukla normale döner.
Ameliyat sonrası dışarıdan görünen bir iz kalır mı?
İşlem tamamen burun içerisinden yapıldığı için yüz bölgesinde veya kafa derisinde herhangi bir dikiş, kesi veya estetik kusur oluşmaz.
Burundan beyin omurilik sıvısı gelmesi (BOS kaçağı) tehlikeli midir?
Evet, beyin sıvısının burundan gelmesi beyin zarlarının açık olduğunu gösterir ve menenjit gibi ciddi enfeksiyon riskleri taşır; bu durum endoskopik yöntemle başarılı bir şekilde onarılabilir.
Hipofiz tümörü ameliyatından sonra tekrar nüks eder mi?
Tümörün tipine ve tamamen çıkarılma oranına bağlı olarak nüks riski değişebilir; ancak endoskopik yöntem cerraha daha geniş görüş sağladığı için tümörün tam temizlenme şansını artırır.
Ameliyattan ne kadar süre sonra sosyal hayata dönülebilir?
Genellikle hastanede 2-3 gün yatış sonrası taburcu edilen hastalar, yaklaşık 1-2 hafta içerisinde ağır fiziksel aktiviteden kaçınmak kaydıyla günlük yaşamlarına ve işlerine dönebilirler.
Cerrahisi Uzman Randevusu
Kafa tabanı hastalıkları ve hipofiz tümörlerinin tanı veya cerrahi tedavi süreçleri hakkında profesyonel bir değerlendirme almak için kliniğimizden randevu talep edebilirsiniz. Muayene sürecinde mevcut MR ve BT tetkikleriniz detaylıca incelenerek hormonal durumunuz ve nörolojik bulgularınız ışığında size en uygun minimal invaziv cerrahi planlaması Prof. Dr. Erdinç Özek tarafından gerçekleştirilmektedir.
Bilimsel Kaynakça
Journal of Neurosurgery: Endoscopic endonasal approach for pituitary adenomas. https://thejns.org
Neurosurgical Focus: Complication avoidance in endoscopic skull base surgery. https://thejns.org/focus
PubMed (NIH): Multidisciplinary team approach in skull base tumors. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov